<$BlogRSDUrl$>

haiku bahasa Melayu proses menulis haiku berbahasa Melayu

Thursday, June 19, 2003

JEJAK MAT KILAU 

JEJAK MAT KILAU
Arisel ba


Lembah Tembeling
Kicau beburung hilang
Jejak Mat Kilau

19 Jun 2003
Kuantan, Pahang

Tuesday, June 17, 2003

RINDU BERLABUH 

RINDU BERLABUH
Arisel ba

Di awal pagi
Pada cermin perigi
Rindu berlabuh

17 Jun 2003
Kuantan, Pahang
GELOMBANG BIRU
Arisel ba


Tujuh gelombang
Mula tikam menikam
Gelombang biru

16 Jun 2003
Kuantan, Pahang

Monday, June 16, 2003

PENGENALAN KEPADA HAIKU
Ditulis oleh Damahum

(Terima kasih Sdr Muhamad Ali @ Damahum kerana memperkenal Haiku dan Tanka kepada saya, jasabaik Anda dikenang sehingga akhir hayat)

Pengenalan

Haiku mulai muncul dalam kesusasteraan Jepun dalam tahun 1662. Seorang pakar haiku yang terkemuka pada masa itu ialah Matsuo Basho (1644-1694) yang mula menulis haikunya ketika berumur 18 tahun. Usaha untuk memperkenalkan haiku di luar Jepun telah dimulai pada awal abad ke-20. Dalam tahun 1905 sebuah antologi haiku dalam bahasa Perancis telah terbit. Dalam pada itu, haiku terus berkembang ke negeri-negeri
Eropah yang lain, dan akhirnya ke Amerika Syarikat, Brazil dan tempat-tempat lain di negeri-negeri Amerika Latin. Menurut suatu laporan, pertandingan haiku telah berlangsung di Perancis seawal-awalnya pada tahun 1924, yang telah menarik 1000 orang peserta.

Haiku mulai terkenal selepas berakhirnya Perang Dunia Ke-2, khasnya di kalangan orang-orang Amerika. Sementara orang-orang Kanada juga menunjukkan minat yang mendalam terhadap haiku. Dalam bulan Januari 1992 dianggarkan sekurang-kurangnya lebih 100,000 orang dari 40 buah negara di seluruh dunia sudahpun menulis haiku dalam bahasa tempatan. Banyak persatuan haiku telah ditubuhkan. Antara yang terbesar ialah
Persatuan-persatuan haiku kebangsaan Kanada, Amerika Syarikat, Colombia, Britain, Jerman, Netherland, Belgium, Italy dan Romania.

Di Jepun sahaja terdapat lebih dari 1268 jenis majalah haiku pada hari ini.


Apakah Haiku

Haiku ialah sajak pendek yang terdiri daripada 17 sukukata dalam patrun 5/7/5.

5 suku kata pada baris pertama
7 suku kata pada baris kedua
5 suku kata pada bari ketiga.

Memandangkan hanya boleh dikarang dengan jumlah perkataan yang terbatas, maka selain daripada patrun 5/7/5, terdapat juga patrun 5/5/5, 5/6/5, 5/7/4, 5/8/5. Malahan terdapat juga haiku yang patrun yang tidak seragam khususnya apabila ditulis dalam bahasa asing (selain bahasa Jepun).

Bentuk Rangkap

Haiku dalam bahasa Jepun pada asalnya ditulis sebaris, tetapi apabila diterjemah atau ditulis dalam bahasa asing, termasuk bahasa Melayu mengandungi tiga baris. Ia diterjemahkan atau ditulis sedemikian supaya dapat disusun dalam bentuk rangkap. Sebagai contohnya, haiku Basho mengenaqi musim bunga "Furu ike ya kawazu tobikomu muzu no oto"

Terjemahan Inggeris Terjemahan Melayu
An old pond
a frog jumps in
the soundof water Kolam nan tua
kodok terjun ke dalam
percikan air

Contoh lain, Nakamura Yutara, salah seorang penyair haiku menterjemahkan "Wochi-kochi ni taki no oto kiku wakaba kana" yang ditulis oleh Yosa Buson diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris menjadi "

Inggeris Melayu
From hither and yon
the sounds of a waterfall
bounce off young leaves Di sana sini
bunyi air terjun, terdengar
dari dedaunan muda

Konvensi Haiku Dalam Bahasa Asing (Selain Jepun)
Disiplin berikut telah disarankan kepada penyair-penyair luar, jika hendak menulis haiku dalam bahasa masing-masing, iaitu:

a. Penggunaan baris - tiga baris
b. Suku kata - tidak perlu betul-betul terhad kepada 17 sukukata (ertinya boleh saja kurang atau lebih sedikit)
c. Patrun - tidak perlu terpaksa menggunakan 5/7/5 (supaya bentuk moden atau gaya bebas boleh lahir)
d. Tanda musim (Kigoatau Kidai) - boleh atau boleh juga tidak.
(Hampir setengah dari semua haiku Jepun menyertakan kigo (perkataan bermusim) yang merujuk kepada keindahan alam, tumbuh-tumbuhan,
cuaca dan alam sekitar)

Haiku Dalam Bahasa Melayu

Haiku dalam bahasa Melayu, bolehlah dikarang berpandukan kepada disiplin-disiplin yang telah diterangkan tadi iaitu yang berasakan kepada
penggunaan baris, suku kata, patrun dan juga tanda musim. Di bawah ini disertakan beberapa contoh haiku:

WANGI CEMPAKA

Bunga cempaka
Bertaburan di bumi
Masih wangi.

?

HARUM CEMPAKA

harum Chempaka
Penghias Rindu Bonda
Luhur mulia

tahrizi

HAIKU

Apakah Haiku?
Bonsai intelektual
Hablur cermin dunia

Mohd Affandi Hassan


BAYU HATIKU

Bayu hatiku
Seganas ombak laut
Tak jemu ke pantai

tahrizi

BAS KLANG

Kejauhan diri
tanpa berjalan kaki
bas klang ku cari

tahrizi

Demikianlah apa ada pada serangkap haiku. Yang panjang berjela-jela tidak berlaku pada haiku yang pendek tapi padat.

Apa ada pada serangkap haiku, hanya jauhari saja yang kenal manikamnya.
Selain daripada serangkap, haiku juga boleh ditulis berangkap, menjadikan ia sebuah sajak pendek yang lengkap:

Zikir Di Subuh Hari (i)

Kerdipan bintang
Simbahan cahya bulan
Berseri alam

Zikir Di Subuh Hari (ii)

Seruling bambu
Sayup berlagu syahdu
Menghimpun rindu

Lotus di kolam
Menari mempersona
Menyambut mimpi

Sepoi semilir
Berbisik di dedaun
Membelai mesra

Aku di sini
Berteman bulan bintang
Disapa bayu

Aku di sini
Sujud Syukur pada mu
Rabbul Izzati

Perkembangan Haiku di Malaysia

Catatan menunjukkan haiku telah ditulis di Malaysia semenjak 1980an lagi. Haiku Puan Azah Aziz banyak disiarkan dalam akhbar Berita Minggu pada masa tersebutr. Pertandingan menulis haiku bagi kanak-kanak sekolah telah mula dianjurkan oleh Japan Airlines (JAL) semenjak 1995. Sebuah buku kumpulan haiku dalam bahasa Melayu berjudul Cendera Kirana telah diterbitkan pada tahun 1994. Selain daripada itu terdapat banyak penulis haiku yang berkarya melalui Internet.


Ciri-Ciri Haiku Yang Baik

Pada kebiasaannya haiku menceritakan mengenai keindahan alam sekitar dan juga musim. Penulisan haiku juga biasanya disertakan dengan lakaran mudah sebagai iringan kepada kata-kata indah. Saya masih berpegang kepada struktur 5-7-5 adalah semestinya menjadi cirri kepada sebuah haiku yang baik.

Berikut ialah haiku karya Basho yang diterjemahkan oleh dua penyair barat,

Blyth dan Beilenson

Blyth

Moonlight slants through
The vast bamboo grove:
A cuckoo cries

Beilenson

Ah, summer grasses!
All that remains
Of the warriors dreams.

Along this road
Goes no one;
This autumn evening.

Moonlight slanting
through all this long bamboo grove
and nightingale song.

Here where a thousand
captains swore grand conquest
Tall grasses their monument.

By lonely roads
this lonely poet marches
into autumn dusk

Terjemahan Blyth dikatakan lebih menarik dari Beleinson namun Blyth tidak dapat mengekalkan format asal haiku 5-7-5..

TIPS MENULIS HAIKU

1. 17 sukukata dalam 1 baris.
2. 17 sukukata dalam 3 baris.
3. 17 sukukata dalam 3 baris dibahagi kepada 5-7-5
4. 17 sukukata ditulis menegak (kiri, kanan atau tengah)
5. Kurang dari 17 sukukata ditulis dalam 3 baris, pendek-panjang-pendek
6. Kurang dari 17 sukukata ditulis menegak 3 baris, pendek-panjang-pendek
7. Tulis apa yang boleh dinyatakan dalam satu nafas.
8. Gunakan perkataan musim (kigo) atau merujuk kepada musim.
9. Gunakan untaian sajak diakhir baris pertama atau kedua, tapi bukan kedua-duanya.
10. Jangan sekali-kali menjadikan semua 3 baris untuk menyempurnakan atau menjadikannya ayat.


Rujukan

Terdapat banyak bahan rujukan untuk menulis haiku, khususnya daripada laman web. Cara paling mudah ialah dengan memasukkan “haiku” dalam mana-mana enjin pencari.


HAIKU ARISEL BA
SEBUAH ANTOLOGI



TINGGI SAYUP KE ATAP
: Damahum
arisel ba

lajunya buai
tinggi sayup ke atap
serindit terbang

2 Jun 2003
Kuantan, Pahang


KATA TERHILANG JEJAK
Arisel ba

Aku menulis
Sajak bulan meretak
Kata takjejak

Kuantan, Pahang
2 Jun 2003



BALANG TAKPECAH
: Yassin Salleh
arisel ba

Ikan melompat
Selepas pancing patah
Balang takpecah

3 Jun 2003
Kuantan, Pahang



BERDIRI DALAM TASIK
: A.Samad Said
arisel ba

Bunga teratai
Berdiri dalam tasik
Berenang ikan

4 Jun 2003
Kuantan, Pahang


HIDUP BERSAMA
: Selamah
arisel ba

Perkahwinanku
melupakan cintamu
hidup bersama

4 Jun 2003
Kuantan


JALUR GEMILANG
: Malaysia Negaraku
Arisel ba

Jalur gemilang
Megah ibu terasa
Jalur semangat

5 Jun 2003
Kuantan, Pahang



MIMPI SI TANGGANG
: Prof. Dr. Muhamad Haji Salleh
arisel ba


Senja lautan
Malam helang takpulang
Mimpi si Tanggang

5 Jun 2003
Kuantan, Pahang


MEMBEKAS PADA BATU
: Ikranagara
arisel ba

Tapak kakimu
Membekas pada batu
Renta bermimpi

Menyimpan api
Di wajahmu peluru
Desa dibakar

Dasar matamu
Menyisir gubuk miskin
Menguncur darah

6 Jun 2003
Kuantan, Pahang


TENTANG RINDU YANG INDAH
Arisel ba

Rindu tepaut
Bebayang awan hujan
Negeri mimpi

Dongeng kaukata
Tentang rindu yang indah
Kamar yang sunyi


7 Jun 2003
UPSI Tanjung Malim, Perak


KUANTAN MENJERIT
Arisel ba

Kuantan menjerit
Matmotor lumba maut
Mengejar ringgit

8 Jun 2003
Kuantan, Pahang


MENAFSIR PANORAMA
: Kemala
arisel ba

Mengocak kolam
Menafsir panorama
Firasat kata

9 Jun 2003
Kuantan, Pahang



LEMBAH KEMARAU
: Dr Kassim Ahmad
arisel ba

Lembah kemarau
Hujan ditengah hari
Redup pelangi

10 Jun 2003
Kuantan, Pahang



MIMPI TUJUH PUTERI
Arisel ba

Tidur di Bantal
Mimpi tujuh puteri
Hujan berderai

11 Jun 2003
Kg Bantal, Hulu Tembeling
Jerantut


KUALA SAT
Arisel ba

Mengekor kerbau
Makan pekasam kelah
Sungai yang tohor

12 Jun 2003
Kg Kuala Sat, Hulu Tembeling
Jerantut


MENJALA JERAM
Arisel ba

Menjala jeram
Bakar kelah air asam
Di Pasir Kabang

13 Jun 2003
Kg Pagi, Hulu Tembeling
Jerantut


MENEGAK BENANG
: Pak Sako
arisel ba

Menegak benang
Bak ulat dalam balang
Orang Melayu

14 Jun 2003
Kuantan, Pahang


HIDUP NAN INDAH
: Sempena Hari Bapa 15 Jun 2003
Arisel ba

Hidup nan indah
Kicau si burung merbah
Ayah, kurindu

Tujuh anakku
Masih memikat merbah
Menjadi ayah

Bunga kutanam
Tumbuh dalam matamu
Ayah, kupilu

Menjadi ayah
Tidak serupa dulu
Dunia menggoda

15 Jun 2003
Kuantan, Pahang


This page is powered by Blogger. Isn't yours?